استاندارد آب مناسب کشاورزی


استاندارد آب مناسب کشاورزی

استاندارد كيفيت آب برای کاربری کشاورزی

در بخش کشاورزی وجود منابع آبی کافی و با کیفیت از اهمیت ویژه ای برخوردار است. آب کافی و با کیفیت موجب رشد بهتر محصولات و در نتیجه افزایش سطح تولید و بهبود کیفیت آنها می گردد. اما متاسفانه به دلیل کمبود منابع آبی دسترسی به آب با کیفیت هر روز در حال کاهش است‌.

استفاده از آب های بی کیفیت موجب افزایش شوری خاک ، کاهش نرخ نفوذ آب وسمی شدن خاک می شود که مشکلات فراوانی از جمله کاهش سطح تولید را برای کشاورزان به ارمغان می آورد.

عوامل موثر بر کیفیت آب در کشاورزی

  • شوری
  • کدورت
  • سختی
  • اسیدیته (pH)
  • جلبک‌ها و گیاهان آبزی
  • سمی شدن

-تاثیر شوری بر کیفیت آب کشاورزی

شوری به میزان غلظت نمک‌های محلول در آب گفته می شود. که موجب تجمع نمک با غلظت معین در اطراف ریشه شده و به کاهش عملکرد و بازده محصول منجر می گردد.وقتی سطح نمک آب بالا می‌رود، جذب آب توسط ریشه به‌شدت سخت می‌شود. این امر موجب استرس آبی در گیاه ،تغییر رنگ به سمت تیرگی ، پژمردگی و حتی خشکی گیاه می شود.

شوری به ۴ دسته زیر تقسیم می‌شود:

  1. شوری کم: شوری کمتر از 250 میکرو موس بر سانتی‌متر که برای کشت بسیاری از گیاهان مناسب است.
  2. شوری متوسط: گیاهانی که به شوری حساس هستند باید با مقدار آب بیشتری آبیاری شوند.
  3. شوری زیاد: استفاده از این آب‌ها تنها در گیاهان مقاوم به شوری و خاک‌های با زهکشی بالا ممکن است.
  4. شوری بسیار زیاد: شوری بیشتر از 2250 میکروموس بر سانتی‌متر است و برای بسیاری از گیاهان مناسب نیست.

تاثیر کدر بودن آب در مناسب بودن آب کشاورزی

  1. ذرات جامد معلق در آب TSSمانند رس، سیلت، مواد ارگانیک موجب کدر شدن رنگ آب می شوند. این مواد موجب رسوب‌گذاری در لوله‌ها، تانک‌ها، گرفتگی نازل‌های آب‌پاش و سیستم آبیاری میکرو و همچنین بی‌اثرشدن سیستم‌های کلرزنی و کاهش اثر علف‌کش‌ها می شود.
  2. کدربودن آب را می توان به وسیله ی میزان نوری که از داخل نمونه آب عبور می‌کند، مشاهده کرد.
  3. کدورت توسط NTU (واحدهای کدورت نفلومتری) اندازه‌گیری می‌شود. مقدار NTU آب زلال تقریباً برابر یک است، اگر آب کمی کدر شود این مقدار به ۱۰ NTU می‌رسد و در صورت کدربودن شدید آب مقدار آن ۵۰ NTU خواهد شد. به‌منظور اینکه در لوله‌ها، تانک‌ها و سیستم‌های آب‌گرم، لجن جمع نشود، کدورت آب باید زیر ۵ NTU بماند.

تاثیر سختی آب در آب کشاورزی

مواد معدنی و آلی موجود در آب مانند کلسیم ، منیزیم و سدیم موجب تضعیف خاک شده و ساختار خاک را به ذرات کوچکتر پراکنده می کنند که این خود موجب مسدود شدن منافذ خاک می گردد تا آبیاری به تمام قسمت های گیاه نرسد و مشکلاتی از قبیل پوسته پوسته شدن بذر، بوجود آمدن علف‌های هرز زیاد، غرق شدن محصول، اختلالات تغذیه‌ای، غده‌های زراعی ضعیف در مناطق مرطوب و کم ارتفاع و… را ایجاد می کند

انواع سختی آب

  • سختی کمتر از ۶۰ : نرم، اما احتمال بروز خوردگی را دارد.
  • سختی ۶۰-۲۰۰ : سخت، اما برای اکثر مصارف قابل قبول است.
  • سختی ۲۰۰ – ۵۰۰ : خیلی سخت با مشکلات خوردگی فزاینده
  • سختی بیشتر از ۵۰۰ : به‌شدت سخت، پوسته‌پوسته‌شدن شدید.

PH خاک و میزان تاثیر آن بر کیفیت آب کشاورزی

پی اچ میزان اسیدی یا قلیایی بودن آب را نشان می دهد که بین ۰-۱۴ می باشد. قرائت های زیر ۷ اسیدی و بالای ۷ قلیایی هستند. مقدار صفر به‌معنای بیشترین حالت اسیدی و مقدار ۱۴ بیشترین مقدار قلیایی است. میزان pH آب مقطر برابر ۷ است که به‌عنوان حالت خنثی در نظر گرفته می‌شود. pH میزان نسبی یون‌های هیدروژن (+H) و هیدرواکسید (-OH) را در یک محلول بیان می‌کند.

برای آبیاری محصولات کشاورزی پی اچ باید در محدوده ۶٫۵ تا ۸٫۵ باشد.

در pH های زیر ۶٫۵ خوردگی در لوله ها و اتصالات اتفاق می افتد . پوسته‌شدن در مقادیر بالای ۸٫۵ و خوردگی در مقادیر بیش از ۱۱ نیز اتفاق می‌افتد. همچنین میزان pH روی عملکرد برخی از مواد شیمیایی که در کشاورزی استفاده می‌شوند، اثر می‌گذارد. بنابراین باید قبل از استفاده از مواد شیمیایی در مزرعه، ابتدا دستورالعمل شرکت سازنده آن را مطالعه شود تا از ترکیب آن مواد با منابع آب معمولی اطمینان حاصل گردد.

در زمینه اصلاح خاک‌های اسیدی و قلیایی باید گفت : معمولا pH خاک خیلی قابل تغییر نیست و بهتر است گیاهان متناسب با pH خاک انتخاب و کشت شوند.

با این حال در خاک‌های اسیدی برای افزایش pH از آهک استفاده می‌کنند. همچنین در خاک های قلیایی برای کاهش pH از موادی مانند اسیدسولفوریک و اسیدکلریدریک استفاده می شود. البته برای کاهش خطرات استفاده از اسیدها از گوگرد نیز استفاده می‌شود. گوگرد در خاک توسط باکتری‌های تیوباسیلوس اسیدسولفوریک تولید می‌کند که باعث اسیدی شدن pH خاک می‌شود.

یکی دیگر از راه‌های اسیدی کردن خاک استفاده از کودهای ماکرو و میکرو به شکل سولفاته است.

جلبک ها و گیاهان آبزی و نقش آنها در کیفیت آب مورد استفاده در زمین های کشاورزی

جلبک‌ها و گیاهان آبزی بخشی از طبیعت هستند که نقش مهمی در زیست‌بوم دریاچه‌ها، رودخانه‌ها، اراضی آبخیز و سدهای کشاورزی ایفا می کنند .با این حال رشد بی‌رویه جلبک‌ها و گیاهان آبزی می‌تواند منجر به گرفتگی لوله‌ها و بروز مشکلاتی برای کشاورزان گردد.

سمی بودن خاک

اگر میزان یون‌های معینی از قبیل: سدیم، کلراید و بور موجود در آب به غلظت خاصی برسند موجب سمی شدن خاک ، تخریب گیاه و در نتیجه کاهش بازده محصول خواهد شد. برآورد میزان خسارت به میزان جذب و درجه حساسیت محصول بستگی دارد. برای مثال محصولات دائمی مانند درختان حساس‌تر هستند.

اگر تجمع این یون‌ها بیش از حد زیاد باشد می‌تواند موجب سوختگی برگ درختان تا آسیب‌های جدی و حتی نابودی درخت شود. سمی شدن همچنین می‌تواند از جذب مستقیم یون‌های سمی از طریق برگ‌های مرطوب شده توسط آبپاش‌ها نیز ایجاد شود. سدیم و کلرید یون‌های اصلی جذب شده در برگ‌ها می‌باشند.

 

استاندارد كيفيت آب‌های سطحی و زیرزمینی برای کاربری کشاورزی به‌شرح جداول زیر می‌باشد.

استاندارد کیفیت آب برای کاربری کشاورزی(منبع وبسایت سازمان محیط زیست)

ردیف

پارامتر

یکا

مقدار

توضیحات

۱

آلومینیم

میکروگرم بر لیتر

۵۰۰۰

فقط برای خاک‌های اسیدی

۲

آرسنیک

میکروگرم بر لیتر

۱۰۰

 

۳

بریلیم

میکروگرم بر لیتر

۱۰۰

 

۴

کادمیم

میکروگرم بر لیتر

۱۰

 

۵

کبالت

میکروگرم بر لیتر

۵۰

 

۶

کروم

میکروگرم بر لیتر

۱۰۰

 

۷

مس

میکروگرم بر لیتر

۲۰۰

 

۸

آهن

میکروگرم بر لیتر

۵۰۰۰

 

۹

لیتیم

میکروگرم بر لیتر

۲۵۰۰

 

۱۰

منگنز

میکروگرم بر لیتر

۲۰۰

فقط برای خاک‌های اسیدی

۱۱

مولیبدن

میکروگرم بر لیتر

۱۰

 

۱۲

نیکل

میکروگرم بر لیتر

۲۰۰

 

۱۳

پالادیم

میکروگرم بر لیتر

۵۰۰۰

 

۱۴

سلنیم

میکروگرم بر لیتر

۲۰

 

۱۵

وانادیم

میکروگرم بر لیتر

۱۰۰

 

۱۶

روی

میکروگرم بر لیتر

۲۰۰۰

 

۱۷

فلوئور

میکروگرم برلیتر

۱۰۰۰

فقط برای خاک‌های اسیدی

۱۸

بر

میلی گرم بر لیتر

۳

 

۱۹

هدایت الکتریکی

میکرو زیمنس بر سانتیمتر

۳۰۰۰

 

۲۰

نیتروژن نیتراتی

میلی گرم بر لیتر

۳۰

 

۲۱

میکروبی

به جدول بعدی رجوع کنید.

 

۲۲

PH

۴/۸-۵/۶

 

 

پارامترهای کیفی آب کشاورزی

حدود مجاز کیفیت باکتریولوژیک آب برای کاربری کشاورزی (منبع وبسایت سازمان محیط زیست)

 

گروه

نوع محصولات

نماتدهای روده­ای

(میانگین حسابی تعداد در لیتر)

کلیفرم مدفوعی

(میانگین هندسی تعداد در ۱۰۰ میلی‌لیتر)

الف

محصولاتی که خام مصرف می‌شوند، زمین‌های ورزشی، پارک­های عمومی

کمتر یا مساوی یک

کمتر یا مساوی ۱۰۰۰

ب

غلات، محصولات صنعتی، علوفه، چراگاه­ها و درختان

کمتر یا مساوی یک

محدودیتی تعیین نشده‌است.

ج

محصولات گروه “ب” در صورت عدم مواجهه کارگران و عموم

محدودیتی تعیین نشده‌است.

محدودیتی تعیین نشده‌است

ارسال نظر جدید

کد امنیتی

امتیاز دهید: